İş Kazası Sonrası İşveren Sorumluluğu Nasıl İşler?

Atölyede merdiven kayınca çoğu işyerinde ilk refleks aynıdır: çalışanı sağlık kuruluşuna yetiştirmek, ardından “SGK’ya yazdık, bitti” demek. Hastane kaydı açılmış, iş göremezlik raporu gelmiş olsa bile yasal süreç orada durmaz. Bildirimi zamanında göndermek sizin yükümlülüğünüzdür; kusurun tartılması, Kurumun rücu hesabı ve işçinin tazminat talebi ise aynı evraktan bağımsız yürür.

İş kazası sonrası işveren sorumluluğu 2026’da hâlâ üç kanundan okunur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bildirim ve önlem rejimini, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Kurum yardımları ile rücuyu, Türk Borçlar Kanunu ise işçinin işverenden isteyebileceği zarar kalemini taşır.

Küçük ofiste kayarak düşmek ile şantiyede iskeleden düşmek aynı tanımın içine girebilir; ağırlık değişir, yasal kapı değişmez. Asıl işveren–alt işveren ilişkisinde kaza taşeronun sahasında olsa da asıl işverenin İSG ve müteselsil satırı çoğu zaman açık kalır. “Bizim işçimiz değildi” cümlesi, kayıt ve sözleşme okunmadan yetmez.

İşveren mali sorumluluk sigortası bu tablonun mali tarafını poliçe limiti ve genel şartlar içinde taşır. Mesleki sorumluluk hekim, mimar veya avukatın meslekî hatasını konu alır; iş kazası ile karıştırılmamalıdır. Aşağıdaki bölümler önce hangi kanalın açıldığını, sonra ekranda ne istendiğini, en sonda da kazadan hasar dosyasına giden sırayı ayırır.

Pratikte işveren iki varsayıma yaslanır: bildirim yaptıysa dava gelmez, poliçe varsa her kalem ödenir. İkisi de şartlıdır. Kurum yardımı gelir ve tedavi satırını karşılar; kalan zarar için işçi özel hukuka başvurabilir. Poliçe ise kastı, yurt dışı kazayı ve çoğu zaman manevi talebi genel şartlarda dışarıda bırakır.

İş Kazası Sonrası İşveren Sorumluluğu Hangi Kapılardan Yürür?

Kanalların karışması çoğu zaman “iş kazası bildirimini yaptık” cümlesinden doğar. 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi ve 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesi, işverene Kurum ve kolluk karşısında süreli bir iş yükler; tazminat ise işçinin veya hak sahibinin işverene yönelttiği ayrı bir alacaktır. Ceza soruşturması taksirle yaralama veya öldürme şüphesinde savcılığın işidir ve mali hesabı kendiliğinden dondurmaz. Mesleki hata ayrı bir üründür (mesleki sorumluluk sigortası).

Sosyal güvenlik kanalı tedavi, geçici iş göremezlik ödeneği ve bağlanan geliri taşır; amaç işçiyi açıkta bırakmamaktır, işverenin kusurunu silmek değildir. Özel hukuk kanalı, Kurumun karşılamadığı zarar ile manevi talebi mahkemeye veya sulhe götürür. İdari kanal ise süresinde yapılmayan bildirim ve İSG denetimindeki para cezasıdır; tutarı işyerinin tehlike sınıfına göre değişir, bu yazı rakam vaat etmez.

İşveren mali sorumluluk sigortası dördüncü bir mahkeme değildir. Poliçe, SGK yardımlarının üstündeki talep ile rücu sonucunu yazılı meblağa kadar temin eder. E-bildirimi göndermiş olmanız, sigortacıya ihbar yükümlülüğünü de yerine getirdiğiniz anlamına gelmez.

SGK, Tazminat ve Ceza Aynı Dosya Değildir

Kurum dosyası e-SGK üzerinden iş kazası ve meslek hastalığı bildirimiyle açılır. Tazminat dosyası işçi veya avukatının ihtarnamesi, arabuluculuk veya dava dilekçesiyle yürür; ceza dosyası ise kolluk tutanağı ve savcılık soruşturmasıyladır. Birinde evrak tamam olsa bile diğer ikisi kendiliğinden kapanmaz: tarih, tanık ve kusur oranı her kanalda ayrı tartılır.

Aynı olayda işveren hem geçici iş göremezlik rücusu hem maddi tazminat hem de idari para cezasıyla karşılaşabilir. Kurumun tahsil ettiği bir kalem, mahkemenin hükmedeceği tutarı otomatik olarak düşürmez; her merci kendi hesabını yapar.

Kusur Yokken de İş Kazası Sonrası İşveren Sorumluluğu Doğabilir Mi?

Doğabilir, çünkü rücu ile özel hukuk aynı ölçüye bağlanmaz. 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi rücuyu kasta veya iş güvenliği mevzuatına aykırı harekete bağlar; kaçınılmazlık ilkesi işverenin sorumluluk tespitinde dikkate alınır. Özel hukukta ise Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil ve tehlike esasına dayanan hükümleri, tehlikeli faaliyet yürüten işverenin kusursuz sorumluluğunu gündeme getirebilir. “Ben düşürmedim” demek, İSG önleminin alındığını belgelemeden yetmez.

Ofiste ıslak zeminde kayma da bu çerçeveye girebilir. Tehlike sınıfı düşük diye bildirim süresi uzamaz; üç iş günü yine işler. Kusur oranı sonradan bilirkişide tartışılır, ilk günkü yükümlülük tartışılmaz.

Kolluk ve SGK Bildiriminde Hangi Satır İstenir?

Ekranda aranan hikâye değil kayıttır. SGK işveren uygulamasında iş kazası ve meslek hastalığı bildirimi kaza tarihi ve saati, yer, sigortalı kimliği, olayın kısa tarifi ve işyeri sicilini ister; kolluk tutanağı ise olay yeri, tanık ve ilk sağlık yönlendirmesini kâğıda bağlar. İkisinin saati çelişirse sonraki kusur tartışması bu çelişkiden beslenir.

Resmî çerçeve 5510 sayılı Kanun’da da aynı sıradadır: yetkili kolluğa derhal, Kuruma kazadan sonraki üç iş günü (5510 sayılı Kanun). Hafta sonu ve resmi tatil iş gününden sayılmaz; “üç takvim günü” diye okumak süreyi kaçırır. Kontrolünüz dışındaki bir yerde kaza olduysa ve haberi sonradan aldıysanız süre, öğrenme tarihinden başlar.

Hastane iş kazası provizyonu açmış olabilir ve uygulama bu kaydı size gösterebilir; buna rağmen işverenin Kuruma bildirim yükümlülüğü durmaz, yerinde kalır. OSGB veya İSG uzmanı teknik destek verir, resmî tebligat yine işveren adına kalır. İşveren mali sorumluluk teminatının hangi kalemi taşıdığı işveren sorumluluk sigortası satırında okunur.

Poliçe özel şartı ihbar süresini ve evrak listesini daraltabilir. Ekranda yeşil tik görünmesi, tazminat kaleminin ödeneceği anlamına gelmez; iş kazası sonrası işveren sorumluluğu o tikle kapanmış sayılmaz. Sorumluluk kümesindeki diğer başlıklar makaleler altındadır.

Derhal Kolluk, Üç İş Günü SGK

“Derhal”, mesai bitince aramak demek değildir. Ağır yaralanma ve ölümde tutanak gecikmesi hem ceza hem rücu dosyasında aleyhe okunur; hafif yaralanmada da kolluk kaydı, olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı tartışmasında ilk kâğıttır. SGK süresi iş günüdür: cuma akşamı olan kazada pazartesi sayımı ayrı hesaplanır.

Bildirimde yer ve saat, kamera veya vardiya defteriyle çelişmesin diye olay günü not alırsınız. Sonradan “aslında başka saatteydi” düzeltmesi Kurum ve mahkemede güvenilirliği zedeler; yanlış işyeri sicili veya eksik sigortalı kimliği de dosyayı başka kayda kaydırır.

Hastane Kaydı İşverenin E-Bildirimini Düşürür Mü?

Sağlık sunucusu kendine intikal eden iş kazasını ayrı süreyle Kuruma bildirir; bu, sizin üç iş günlük satırınızı devralmaz. Provizyon listesinde isim görünmüyor diye bekleyen işveren süreyi kendi aleyhine işletmiş olur. E-posta uyarısı gelmiş olsa bile asıl işlem, iş kazası ve meslek hastalığı bildiriminin gönderilmesidir.

İstirahat raporu geldikten sonra çalışılmadığına dair elektronik bildirim, ödeneğin doğru hesaba yatması içindir. Rapor varken fiilen çalıştırmak hem ödeneği hem iş hukuku tarafını bozar. Bu satır rücu davasının konusu değildir; yine de Kurum kaydının tutarlılığı için aynı dosyada tutulur.

İş Kazası Sonrası İşveren Sorumluluğu İşverenin Kasasını Nasıl Etkiler?

Kasa üç kalemden etkilenir: süresinde yapılmayan bildirimin geçici iş göremezlik rücusu, kusur ve İSG ihlaline dayanan Kurum rücusu, işçinin veya hak sahibinin maddi-manevi talebi. Sigorta varsa dördüncü satır prim ve muafiyettir; yoksa üç kalem doğrudan işletmeye döner. Hangisinin önce tahsil edileceği Kurum ve mahkeme takvimine bağlıdır, işverenin “önce şunu kapatalım” tercihine değil.

Geçici İş Göremezlik ve SGK Rücusu

Geçici iş göremezlik ödeneği, istirahatli günlerde Kurumun sigortalıya ödediği tutardır. 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesine göre iş kazası üç iş günlük sürede bildirilmezse, bildirim tarihine kadar ödenen bu ödenek işverenden tahsil edilir. Süre kaçmışsa bu kalem kusur tartışmasından bağımsız işler: “kusurum yoktu” savunması bildirimsizlik hesabını durdurmaz.

Asıl rücu kalemi daha geniştir. Kaza, işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu doğmuşsa Kurum, yapılan ve ileride yapılacak ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerini, sigortalı veya hak sahibinin işverenden isteyebileceği tutarla sınırlı olarak işverene ödettirir. Kusur oranı ve kaçınılmazlık bu hesabın ölçüsüdür; oran henüz yok diye rücu hiç doğmaz denemez.

Bildirim Yapıldıktan Sonra Tazminat Davası Yine Açılabilir

Maddi tazminat tedavi farkı, çalışamama, bakıcı ve destekten yoksun kalma gibi zarar kalemleridir; manevi tazminat ise acı ve elem için istenen tutardır. SGK yardımı bazı maddi kalemleri karşılar, maddi manevi tazminat talebinin tamamını kural olarak karşılamaz. Bildirim yapılmış olması, bu davayı açmaya engel değildir.

İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, SGK yardımlarının üstündeki ve dışındaki talepler ile rücu sonucunu temin eder; manevi tazminatı kural olarak teminat dışında bırakır. Ek kloz yoksa manevi kalem işletmenin kendi riskidir. Mahkeme hükmü poliçe limitini aşarsa aşan kısım yine işverende kalır.

Ceza Soruşturması Mali Dosyayı Dondurur Mu?

Taksirle yaralama veya öldürme soruşturması açılmış olsa bile SGK rücusu ve tazminat davası kendi yolunda yürür. Beraat, özel hukuktaki kusur tartışmasını her zaman ortadan kaldırmaz; delil ve bilirkişi ayrı okunur. Cezai para cezası ile 6331 sayılı Kanun idari para cezası da aynı kalem değildir.

İşveren çoğu zaman ceza avukatını tutup mali ihbarı unutur. Sigortacıya geç ihbar, poliçedeki ihbar yükümlülüğünü zedeler; genel şartlar kaza günü, talep ve tebligatın derhal bildirilmesini ister. Ceza duruşması beklenerek sigortaya susmak, teminatı tartışmalı hale getirir.

Şantiye, Ofis ve Taşeron Aynı Kurala Mı Girer?

Tanım aynı kapıdandır: işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen, sigortalıyı bedenen veya ruhen engelleyen olay iş kazası sayılabilir. Ağırlık ve ispat değişir; şantiyede iskele, ofiste ıslak zemin, taşeronda vinç — üçünün de bildirim süresi üç iş günüdür. “Biz ofisiz, 6331 sayılı Kanun bize işlemez” okuması, kanunun işyeri ve çalışan sayısına göre çizdiği istisna dışında yanlıştır.

Asıl İşveren–Alt İşveren

Kaza alt işverenin sahasında ve onun bordrolu işçisinde olsa da asıl işveren, asıl işin bir bölümünü devrettiği için İSG önlemi ve bazı hallerde müteselsil sorumlulukla dosyada kalır. 4857 sayılı İş Kanunu’ndaki asıl–alt işveren ilişkisi, “taşeron halletsin” cümlesini tek başına taşımaz. Bildirimi kimin e-SGK’sından gideceği işyeri siciline bakılarak seçilir; sicil karışınca her iki işveren de süre kaçırmış sayılabilir.

Sözleşmede “İSG tamamen alt işverene aittir” yazmak, asıl işverenin kanuni yükümlülüğünü her zaman silmez. Ortak saha, ortak iskele, ortak enerji hattı varsa önlem kaydı iki tarafta da aranır. Rücu ve tazminatta kusur payı sonra bölünür; ilk günkü bildirim bekletilmez.

Küçük İşyeri ve Ofis Kazası

Az çalışanlı işyerinde kaza “iş kazası kadar ciddi değil” diye iç tutanakla kapatılmak istenir. Kurum ve mahkeme olayı ağırlığına göre değil, işin yürütümüne bağlı olup olmadığına göre ayırır. Fotokopi odasında düşme, depoda rafın devrilmesi, mutfakta haşlanma bu tanıma girebilir; küçük işyeri, üç iş günlük süreyi kısaltmaz.

Ofiste kamera yoksa tanık ve ilk sağlık kaydı daha da kritikleşir. “Kendi dikkatsizliği” iddiası, zemin, aydınlatma ve talimat belgesi olmadan zayıf kalır. İş kazası sonrası işveren sorumluluğu burada da SGK bildirimiyle başlar, ofis kimliğiyle bitmez.

Serviste, Yolda veya Görevde Kaza

5510 sayılı Kanun, işverence sağlanan taşıtla işe götürülüp getirilme ve görevle başka yere gönderilme sırasında olan kazaları da iş kazası tanımına alabilir. Bu, SGK yardımı için kapıyı açar. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ise servis ve görev yolu kazalarını kural olarak teminat dışında bırakır; ek teminat yoksa poliçe bu satırı taşımaz.

Yurt dışı sefer veya yurt dışında meydana gelen kaza da genel şartlarda ayrı istisnadır. İşçi SGK’dan yardım alsa bile işverenin özel hukuk ve rücu yükü, poliçesiz kalabilir. Görev yazısı, seyahat belgesi ve taşıtın kimin adına olduğu, hem Kurum hem sigortacı dosyasında aynı gün toplanır.

Şantiye mi ofis mi, asıl işveren mi alt işveren mi, kaza işyerinde mi serviste mi: bu üç satır hangi bildirimin ve hangi poliçenin işleyeceğini ayırır. Kazadan sonra bildirimi, rücu riskini ve kloz satırını Panacea Sigorta ile birlikte okumak, e-bildirim ile hasar ihbarını aynı haftaya yığmamayı sağlar.

Bu Süreç Neyi Kapatmaz, Poliçe Neyi Üstlenmez?

Bildirimi göndermiş, poliçeniz var, hastane kaydı açık olsa bile iş kazası sonrası işveren sorumluluğu bazı kalemlerde işletmede kalır. Aşağıdaki haller teklif veya hasar öncesi okunacak satırlardır.

• Kasti hareket. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve TTK’daki kasten sebebiyet kuralları, kasti hareketten doğan zararı sigortacının borcundan çıkarır. Rücu maddesindeki kast ile poliçedeki kast aynı kapıya çıkar; bu kalem işletmede kalır.
• Manevi tazminat. Genel şartlar manevi talepleri teminat dışı sayar. Ek kloz yoksa mahkemenin manevi hükmü poliçeden beklenmez; SGK yardımı da bu kalemi karşılamaz.
• Meslek hastalığı. Genel şartlar meslek hastalığından doğan tazminat taleplerini dışarıda bırakır. SGK meslek hastalığı bildirimi ayrı sürede işler; iş kazası poliçesi bu satırı kendiliğinden açmaz.
• Yurt dışı kaza. Türkiye sınırları dışında meydana gelen iş kazaları, ek teminat yoksa poliçe konusu değildir. Görevlendirme yurt dışındaysa bu satır teklif öncesi sorulur.
• Servis ve görev yolu. İşçilerin işverence sağlanan taşıtla götürülüp getirilmesi ve görevle başka yere gönderilme sırasındaki kazalar genel şartta kapsam dışıdır. SGK bunları iş kazası sayabilir; sigorta saymayabilir, ek kloz gerekir.
• Üçüncü şahıs zararı. Yoldan geçen, ziyaretçi veya komşu işletmenin zararı işveren mali sorumluluk değil, üçüncü şahıs mali sorumluluk satırındadır (üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortası). İşçiye ait iş kazası ile üçüncü kişinin hasarını aynı dosyada birleştirmek, hasarı reddettirir.
• E-bildirim ve dava. Süresinde yapılan e-bildirim idari kanalı düzgün açar; işçinin tazminat davası ve Kurumun rücu davası ayrıca yürür. “Formu gönderdik” cümlesi mahkeme kaydını silmez.
• Poliçe limiti. Mahkeme veya sulh, poliçedeki meblağı aşabilir. Aşan kısım işverende kalır; muafiyet varsa o dilim de işverenin payıdır. Tutarı bu yazı yazmaz.

Kazadan Hasar Dosyasına İzlenecek Sıra

Kanunun süreleri sırayı zaten çizer: önce sağlık ve olay yeri, sonra kolluk, ardından üç iş günlük SGK, paralelinde sigortacı ihbarı. Bu sıra iş kazası sonrası işveren sorumluluğunun pratik halidir. Pazartesi kaza olursa aynı gün kolluk ve sağlık, çarşamba öncesi e-bildirim ve sigortacıya ilk ihbar; sıra bozulunca ya ödenek işverene rücu eder ya da poliçe ihbarı tartışmalı kalır.

1. Kazazedeyi güvenli alana almak ve sağlık yardımını başlatmak. İlk saat, yasal formdan önce can güvenliğidir. Olay yeri ikinci bir kazaya açıksa makineyi durdurur, enerjiyi keser ve alanı işaretlersiniz. Sağlık yönlendirmesinin saati sonradan tutanakta aranır; “biraz bekledik geçti” anlatısı İSG ve kusur dosyasında aleyhe okunur.
2. Yetkili kolluğa derhal haber vermek. 5510 ve 6331, kazanın olduğu yerdeki kolluk kuvvetine derhal bildirimi işverene yükler. Tutanağın olay yeri, tanık ve ilk sağlık satırı, sonraki bilirkişi raporunun ham maddesidir. Hafif yaralanmada da aynı kapı işler; ağırlık, derhal yükümlülüğünü kaldırmaz.
3. Olay yeri, tanık ve vardiya kaydını aynı gün tutmak. Kamera kopyası, vardiya defteri, ekipman envanteri, ıslak zemin veya iskele fotoğrafı sonradan bulunmaz. Tanık ifadelerini olay sıcakken kısa ve tarihli not edersiniz. Bu kâğıt Kurum, tazminat ve sigortacı rücu dosyasında aynı işi görür.
4. Üç iş günü içinde SGK iş kazası bildirimini tamamlamak. e-SGK işveren uygulamasında iş kazası ve meslek hastalığı bildirimi, kazadan sonraki üç iş günü içinde gider. Kontrol dışı yerde ve bilgi alınamayan durumda süre öğrenme gününden işler. Kaçırılan sürede ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden istenir; bu, kusur rücusundan ayrı bir kalemdir.
5. İstirahat ve çalışılmadığına dair bildirimi izlemek. Rapor süresince sigortalının işyerinde çalışıp çalışmadığı elektronik bildirime konu olur. Rapora rağmen çalıştırma, ödeneği ve iş hukuku satırını birlikte zedeler. Eksik bildirim, ödeneğin kesilmesine veya işverene iadeye yol açabilir.
6. Sigortacıya kaza, talep ve tebligatı ihbar etmek. Genel şartlar, teminata girebilecek kazada gün, saat, yer ve rücu ihtimalinin sigortacıya derhal bildirilmesini ister. İhtarname, dava dilekçesi veya SGK rücu yazısı gelince bu evrak da aynı gün iletilir. Kolluk ve SGK evrakı gitmeden “poliçe halleder” demek, ihbar yükümlülüğünü boş bırakır.
7. Rücu ve tazminat yazışmasını tek dosyada tutmak. Kurumun 21. madde rücusu ile işçinin maddi-manevi talebi ayrı davalardır, aynı olaydan çıkar. Poliçe limiti, mahkeme kalemlerini ve rücu sermaye değerini yan yana koymadan okunmaz. Tek klasör, hangi kalemin poliçede, hangisinin işletmede kaldığını görünür kılar.
8. Alt işveren varsa asıl işveren sicilini de açmak. Saha ortaksa bildirimin hangi işyeri numarasından gideceği sözleşmeye ve fiili yönetime bakılarak seçilir. Asıl işveren “taşeron bildirir” diye beklerse üç iş günü her iki tarafta da dolabilir. Sonraki kusur payı mahkemede bölünür; ilk bildirim bekletilmez.

Sık düşülen iki yer vardır: hastane kaydını SGK bildirimi sanmak ve e-bildirimi yaptıktan sonra sigortacıya susmak. Biri Kurum süresini, diğeri poliçe ihbarını kaçırır; ikisi aynı form değildir.

İlk 72 Saatte Ne Kayda Geçer

Üç iş günü ile 72 saat aynı şey değildir; iş günü tatili düşer. Yine de ilk üç takvim günü içinde kolluk, sağlık, olay yeri ve e-bildirim taslağı çoğu dosyada toplanmış olur. Bu pencerede eksik kalan tanık ve fotoğraf haftalar sonra tamamlanmaz; ölüm ve ağır yaralanmada aynı pencere savcılık ve iş müfettişiyle kesişir.

Sigorta İhbarı ile SGK Dosyası Nasıl Birlikte Okunur

SGK dosyası kamu yardımı ve rücu, sigorta dosyası özel hukuk ve rücu teminatı içindir; aynı tutanak iki yere gider. Kurumun ödediği gelir poliçenin üstünü hesaplarken düşülür, fakat bu düşüm manevi kalemi veya limit aşımını ortadan kaldırmaz. İki kurumun tarihi çelişmesin diye olay günü tek özet tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası sonrası işveren sorumluluğu SGK formuyla bitmez; kolluk, üç iş günü, rücu ve tazminat ayrı kanallardır. 2026’da bakılacak sıra aynıdır: sağlık ve olay yeri, bildirim, ihbar, sonra kalem kalem hangi yükün poliçede kaldığı. Güncel teklif ve dosya okuması için iletişime geçebilirsiniz.

Bu metindeki bilgiler genel bilgilendirme için yazılmıştır; hukuki, mali veya sigorta tavsiyesi yerine geçmez. İş kazası bildirimi, rücu ve işveren mali sorumluluk teminatı poliçe özel şartına ve SEDDK düzenlemelerine göre değişiklik gösterebilir. Somut dosya için Panacea Sigorta’ya başvurmanız önerilir. İçerik, yayın tarihi itibarıyla geçerli mevzuat dikkate alınarak hazırlanmıştır.