Eşya Sigortası Nedir? Kiracı İçin Kapsam ve Sınırlar
Eşya Sigortası: İlk Netlik
- Dayanak: Eşya teminatı Yangın ve Hırsızlık Sigortası Genel Şartlarına dayanır; poliçedeki ek sözleşmeler bu çerçeveyi değiştirir.
- Kimin eşyası: Kapsamı belirleyen ilk ölçüt, eşyanın sigorta ettirene ve onunla birlikte yaşayanlara ait olmasıdır.
- Kiracı: Kiracının bakacağı ilk kayıt, poliçedeki sigortalı adres ile sigortalı şeylerin tanımıdır.
- Belge: Sigorta bedeli, değer esası, muafiyet ve ek sözleşme klozları poliçede ayrı ayrı okunur.
Eşya sigortası nedir sorusu, evin içindeki mobilya, beyaz eşya, elektronik cihaz ve giysilerin hangi koşulda sigorta güvencesine girdiğini sorar. Ev eşyası bu güvenceye bina sigortasının uzantısı olarak değil, poliçede yazılı adreste bulunan taşınır mallar için ayrı bir bedelle girer.
Eşya sigortası ne bina sigortasıdır ne de DASK’ın bir uzantısıdır. Yapısal zarar ayrı bir bölümde yürür; eşya ise poliçede gösterilen adreste, sigorta ettirene ve onunla birlikte yaşayan kişilere ait olduğunda aranan bir güvencedir.
Konu kiracılar için daha keskindir, çünkü kiracı binanın maliki değildir ve tapu kaydında hak sahibi olarak görünmez. Kiracının evdeki varlığı çoğunlukla eşyasından oluşur; bu varlığın hangi poliçeye bağlandığı ise sözleşmeden sözleşmeye değişir. Taşınma gibi sık yaşanan durumlarda poliçedeki adresin ve eşya tanımının güncelliği de belirleyici olur.
Evde zorunlu bir poliçe bulunması, eşya güvencesinin kendiliğinden doğduğu anlamına gelmez. Yangın Sigortası Genel Şartları ile Hırsızlık Sigortası Genel Şartları eşya teminatının çerçevesini çizer; poliçe özel şartları ve ek sözleşmeler bu çerçeveyi genişletir ya da bazı rizikolarla sınırlar. Poliçe belgesi bu güvenceyi sigortalı adres, sigortalı şeylerin tanımı ve sigorta bedeli üzerinden gösterir; bunlardan biri eksik okunduğunda hasar anında beklenen ile ödenen arasında fark doğabilir.
Eşya Sigortası Nedir?
Eşya, sigorta dilinde taşınır mal grubuna girer: mobilya, beyaz eşya, elektronik cihaz, giysi ve kişisel kullanım eşyaları bu gruptadır. Büyük parçalar ile küçük taşınabilir cihazlar aynı eşya tanımında okunur; yalnızca bazı kıymetler için ayrı sınırlar vardır. Poliçede eşyalar tek bir sigorta bedeli altında toplanabildiği gibi gruplara ayrılarak da yazılabilir; her iki durumda tanıma giren şeyler, sonradan satın alınmış olsa bile kapsam içindedir.
Güvencenin çerçevesi iki genel şarttan okunur. Yangın Sigortası Genel Şartları yangın ve benzeri rizikolara, Hırsızlık Sigortası Genel Şartları ise kırma, tırmanma, anahtar uydurma ya da şiddet yoluyla girilerek yapılan hırsızlığa dayanır. Poliçe bu iki güvenceyi birlikte ya da yalnızca birini kapsayacak biçimde düzenleyebilir.
Bu, eşya teminatının tek bir kanun hükmüne değil, sektörün ortak genel şart metinlerine dayandığı anlamına gelir. Her sigorta şirketi poliçesini bu metinleri esas alarak kendi özel şartlarıyla düzenler; bu yüzden aynı eşya listesi iki poliçede farklı koşullarla yazılabilir.
Bina için aranan koruma ise konut sigortasının temel teminatları içinde ayrı bir sigorta bedeliyle yazılır; eşya bedeli bina bedelinin yerine geçmez. Bina ile eşyanın ayrı bedel taşıması, ev sahibi ile kiracının güvence ihtiyacını da ayırır: bina malikin, evin içindeki eşya ise onu kullanan kişinin menfaatidir.
Eşya Sigortası Neleri Kapsar, Neleri Kapsamaz?
Kapsamın ilk koşulu eşyanın kime ait olduğudur. Yangın ve hırsızlık genel şartları, aksine sözleşme yoksa, yalnızca sigorta ettirene ve onunla birlikte yaşayanlara ait şeyleri kapsama alır; hırsızlıkta bu ifade “birlikte sürekli oturanlar” biçimindedir.
İkinci koşul adrestir. Teminat, sözleşmede gösterilen yer için geçerlidir; bu yer ile eşyanın fiilen bulunduğu yer örtüşmediğinde güvence tartışmalı hâle gelir.
Ek sözleşme, genel şartların dışarıda bıraktığı bir riski ya da eşya türünü poliçeye ayrıca ekleyen hükümdür ve yalnızca poliçede yazıldığında geçerlidir. Tablodaki ayrım bu yüzden genel şart ile ek sözleşme arasında kurulur.
| Çoğunlukla Kapsanan | Genellikle Kapsam Dışı |
|---|---|
| Yangın, yıldırım ve infilak sonucu eşyada doğan zarar | Deprem, yanardağ püskürmesi, terör ve grev gibi haller (ek sözleşme olmadan) |
| Kırma, delme, zorlama, tırmanma veya anahtar uydurma ile girilerek yapılan hırsızlık | Kıyafet değiştirerek ya da yetkisiz sıfat takınarak girilen hırsızlık (ek sözleşme olmadan) |
| Sigorta ettirene ve birlikte yaşayanlara ait eşya | Emanet, ariyet ve sigortalıya ait olmayan mallar |
| Poliçedeki tanıma giren, sonradan satın alınmış eşya | Nakit, kıymetli kâğıt, altın, mücevher ve değerli taşlar |
| Hırsızlık için girilirken kilitte ve girişte oluşan tahribat | Kürk, ipek halı ile antika ve sanat değeri taşıyan eşya |
Kapsam detayları poliçe özel şartlarına göre değişir.
| Teminat | Açıklama | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Yangın | Yangın, yıldırım ve infilakın eşyada doğrudan neden olduğu zarar | Deprem ve terör ek sözleşmeyle girer. |
| Hırsızlık | Girişin hangi yolla yapıldığına göre beş grupta tanımlanır | Poliçede bu gruplardan yalnızca biri veya birkaçı için verilmiş olabilir. |
| Sigorta bedeli | Sigortacının sorumluluğunu sınırlayan üst tutar | Eşya değerinden düşük bedel, kısmi zararda oranlı ödemeye yol açar. |
| Tazminat esası | Rayiç bedel ya da poliçede açıkça yazılıysa yeni değer | Hangisinin geçerli olduğu poliçede aranır. |
| Mutabakatlı değer | Eşya değerinin bilirkişilerle önceden saptanması | Değer listesi en çok bir yıllık süre için geçerlidir. |
Kiracılar İçin Eşya Sigortası Neden Önemli?
DASK kiracının eşyasını karşılamaz
Zorunlu Deprem Sigortası binadaki maddi zararları karşılar; DASK’ın genel şartları her türlü taşınır mal ve eşyayı teminat dışında sayar. DASK’ın konut sigortasından farkı bu noktada belirginleşir: depremde eşya zararı için güvence ancak ek sözleşmeyle genişletilmiş ayrı bir eşya poliçesinden gelebilir.
Başkasının poliçesi kiracının eşyasını kapsamaz
Eşya teminatı genel şartlarda kişiye bağlıdır: aksine sözleşme yoksa yalnızca sigorta ettirene ve onunla birlikte yaşayanlara ait şeyler kapsama girer. Ev sahibinin kendi konutu ya da eşyası için yaptırdığı poliçe bu nedenle, kural olarak, kiracının eşyasını güvenceye almaz.
Poliçede sigorta ettiren ve sigortalı olarak yazan adlar, hasar anında kimin adına işlem yapılacağını belirler. Kiracı olarak kendi adınıza düzenlenmiş bir poliçe yaptırmak, ev sahibinin poliçesine güvenmekten ayrı bir karardır.
Taşınmada poliçedeki sigortalı yer değişir
Sigortalı şeylerin yeri sigortacının onayı olmadan değiştirilirse sigorta ettiren, durumu sekiz gün içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Değişiklik riski ağırlaştırıyorsa sigortacı sözleşmeyi feshedebilir ya da prim farkı isteyerek sürdürebilir.
Kiracı için bu, taşınma tarihinden önce poliçedeki adresin güncellenmesi anlamına gelir. Eşyanın taşındığı ya da başka adreste tutulduğu dönemde yapılan hırsızlık ise ek sözleşme olmadan teminat dışında kalabilir.
Hangi Durumlarda Kapsam Ayrıca Okunmalı?
Kapsamın ayrıca okunmasını gerektiren durumlar, kişi portresinden çok evin kullanım biçiminden doğar.
Ev arkadaşlarıyla paylaşılan dairede yangın genel şartı “birlikte yaşadığı kişileri”, hırsızlık genel şartı ise “birlikte sürekli oturanları” kapsama alır. Bu iki ifade aynı değildir; ev arkadaşının eşyasının hangi poliçede yer aldığı poliçe belgesinde ayrıca sorulur. Eşyalı kiralanan dairede ise ev sahibine ait mobilya ve cihazlar, kiracının poliçesinde sigortalıya ait olmayan mallar arasında kalır; bunların kapsama alınması ek sözleşme ister.
Kocaeli’nde iki ev arkadaşıyla eşyalı bir daire kiralayan bir kiracıda bu iki durum birlikte görülür: kendi eşyası poliçenin çekirdeğidir, ev sahibinin mobilyası ise poliçede ayrıca gösterilmedikçe kapsam dışıdır.
Eşya listenizi ve poliçedeki adresi hazırladıktan sonra durumunuza uygun bir ön değerlendirme için Panacea Sigorta ile iletişime geçebilirsiniz.
Kapsam ve Sınırlar
Sınırlar, poliçenin eksik olduğunu değil, hangi durumda hangi sonucun beklenmemesi gerektiğini gösterir.
- Eksik sigorta tazminatı oranlar. Sigorta bedeli eşyanın gerçek değerinden düşükse ve zarar kısmiyse Türk Ticaret Kanunu, aksine sözleşme yoksa tazminatı sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden hesaplar. Bu yüzden eşya listesi ve değeri, bedelin dayanağıdır.
- Rayiç bedelde kullanma payı düşer. Poliçede yeni değer yazmıyorsa tazminat, riziko anındaki rayiç bedel üzerinden hesaplanır ve eskime, aşınma ile yıpranmadan doğan değer kaybı düşülür. Yeni değerin geçerli olması için poliçede açıkça yazılması gerekir.
- Muafiyet hasarın bir bölümünü sigortalıda bırakır. Hırsızlık genel şartı, hasarın belli bir yüzdesinin ya da tutarının sigortacıca ödenmeyeceğinin kararlaştırılabileceğini söyler. Oran veya tutar poliçede yazılır.
- İhbar süresi kısadır. Hırsızlıkta rizikonun öğrenildiği tarihten itibaren beş iş günü içinde sigortacıya bildirim yapılması aranır. Bu süreyi kaçırmamak için hasar tespiti beklenmeden önce bildirim yapılır.
- Elektronik ve kıymetli eşyada oran sınırı vardır. Konutlarda bilgisayar ve televizyon gibi cihazların toplam sigorta bedelinin yüzde 10’unu, antika veya sanat değeri taşıyan eşyanın yüzde 5’ini aşan kısmı teminat dışıdır. Aşan kısım ancak poliçede ayrıca gösterilerek ek sözleşmeyle girer.
- Bazı haller yalnızca ek sözleşmeyle girer. Deprem, terör, grev ve kargaşa ile yangın ve infilak mali sorumluluğu (komşuya verilen zarar) yangın genel şartında ek sözleşmeye bağlıdır. Mali sorumluluk güvencesi üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortası olarak da ayrıca yaptırılabilir.
- Birden çok poliçede bedel tekrar ödenmez. Aynı eşya aynı riske karşı birden çok sigortacıda sigortalıysa sigorta ettirene sigorta bedelinden fazlası ödenmez; rizikonun gerçekleştiği ve diğer sigortalar her sigortacıya bildirilir. Konut paketi ile ayrı eşya poliçesi birlikte kullanılıyorsa ikisinin kapsamı bu nedenle karşılaştırılır.
Eşya Sigortası Teklifinde Hangi Sırayla Neye Bakılır?
Teklif belgesi, poliçenin hangi eşyayı hangi adreste hangi koşulla kapsayacağını önceden gösteren ilk yazılı kayıttır. Aynı belgedeki adres, bedel ve klozlar ayrı ayrı okunduğunda hasar anında tartışılacak nokta sayısı azalır.
- Eşya listesini ve değerini çıkarmak. Mobilya, beyaz eşya ve elektronik cihazları gruplara ayırarak yazın. Bu toplam, sigorta bedelinin dayanağıdır. Sonradan alınan eşya genel şartlarda kapsama dahil olsa da listenin güncellenmesi, bedelin geride kalmasını önler. Değeri düşük yazılan liste kısmi hasarda oranlı ödemeye yol açabilir.
- Poliçedeki sigortalı adresi doğrulamak. Teminat sözleşmede gösterilen yer için geçerli olduğundan adres, kira sözleşmesindeki adresle örtüşmelidir. Eşyanın bir bölümü depoda ya da başka bir adreste tutuluyorsa bu adres de teklifte ayrıca yazılır. Taşınma planı varsa teklif aşamasında belirtilir.
- Hırsızlık giriş yöntemlerini okumak. Poliçede kırma, tırmanma, anahtar uydurma, saklanma ve şiddet gruplarından hangilerinin yazılı olduğuna bakılır. Teminat bu gruplardan yalnızca biri veya birkaçı için verilmiş olabilir.
- Değer esasını sormak. Poliçede rayiç bedelin mi yoksa yeni değerin mi yazdığı öğrenilir. Yeni değer yazıyorsa eskime payı için bir yaş ya da oran sınırı belirtilip belirtilmediği de aynı belgeden okunur.
- Ek sözleşme klozlarını ayırmak. Deprem, terör, mali sorumluluk ve ayrıca gösterilen kıymetli eşya için poliçede ek sözleşme klozu bulunup bulunmadığına bakılır. Kloz yoksa o durum genel şart gereği kapsam dışı sayılır.
- Muafiyet ve ihbar bilgisini not etmek. Muafiyet oranı ya da tutarı ile bildirim süresi poliçe ekinde birlikte saklanır. Böylece hasar anında aranan bilgi tek yerde durur. Kira sözleşmesinin sonunda ya da taşınmada bu ek, yeni poliçeyle karşılaştırılacak ilk belge olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki, mali veya sigorta tavsiyesi niteliği taşımamaktadır. Eşya teminatının kapsamı, tazminat esası ve ek sözleşme koşulları poliçe özel şartına ve SEDDK düzenlemelerine göre değişiklik gösterebilir. Değerlendirme, poliçedeki adres, eşya tanımı ve ilgili klozlar birlikte dikkate alınarak yapılır. İçerik, yayın tarihi itibarıyla geçerli düzenlemeler dikkate alınarak hazırlanmıştır.
