Kaza Tespit Tutanağı: Hangi Bilgiler Yazılır?

Kaza Tespit Tutanağı: İlk Netlik

• Kullanım: Yalnız maddi hasarlı, en az iki araçlı ve tarafların anlaştığı kazalar.
• Biçim: Kâğıt form veya SBM’nin Mobil Kaza Tutanağı uygulaması.
• İçerik: Tarih, yer, tanık, sürücü, araç, poliçe, kroki, görüş ve imza dahil 12 alan.
• Değerlendirme: Sigorta şirketleri tutanağa göre %0, %50 veya %100 kusur oranı belirler.
• İtiraz: Kusur oranı bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde ek belgeyle yapılır.

Kaza tespit tutanağı, yalnız maddi hasarla sonuçlanan bir trafik kazasında kazaya karışan sürücülerin kazanın yerini, anını ve oluş biçimini birlikte kayda geçirdiği resmî formdur. Tutanakta kaza tarihi ve yeri, sürücü, araç ve trafik sigortası poliçesi bilgileri, çarpışmanın krokisi, sürücü görüşleri ve imzalar yer alır. Kusur oranı büyük ölçüde bu forma bakılarak belirlenir.

Bu form, trafik polisinin veya jandarmanın düzenlediği kolluk tutanağıyla aynı belge değildir. Taraflarca doldurulan tutanak, sürücülerin kazanın oluş şekli üzerinde anlaşmasına dayanır; yaralanma, alkol şüphesi, sigortasız araç ya da kamu malına zarar gibi hallerde bu anlaşma yolu kapanır ve tutanağı kolluk tutar.

Doğru doldurulmuş tutanak, trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmündedir. Bu nedenle kroki, poliçe numarası veya imza gibi tek bir alanın eksik kalması, hasar dosyasının açılmasını ve kusur değerlendirmesini doğrudan geciktirebilir. Form kâğıt olarak doldurulabileceği gibi Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) mobil uygulamasıyla elektronik ortamda da doldurulup ekran üzerinden imzalanabilir.

Tutanak kâğıt doldurulduysa sigorta şirketi aracılığıyla, mobil uygulamayla doldurulduysa doğrudan SBM’ye iletilir. Kusur oranı bildirimi tutanaktaki cep telefonu ve e-posta bilgilerine gelir; iletişim alanlarının doğru yazılması, sonraki sürecin izlenebilmesi için de gereklidir. Tutanağın durumu ayrıca SBM’nin sorgulama bölümünden ve e-Devlet’ten takip edilebilir.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir, Hangi Kazalarda Doldurulur?

Tutanağın dayanağı Karayolları Trafik Kanunu’nun kaza tespitine ilişkin hükmü ve bu kanuna bağlı yönetmeliktir; ayrıntılı usul ise Kaza Tespit Tutanaklarına İlişkin Genelge ile belirlenmiştir.

Kâğıt form, doldurma açıklamaları ve örnek tutanaklarla birlikte trafik sigortası poliçesiyle sigorta şirketlerince ücretsiz verilir ve en az iki nüsha olarak basılır. Mobil Kaza Tutanağı ise SBM’nin uygulamasıyla doldurulur; plaka, sürücü ve kaza bilgileri girilir, konum otomatik alınır, fotoğraf ve video eklenebilir; kaza senaryosu uygulama içinde çizilir ve tüm tarafların onayıyla tutanak tamamlanır.

Elektronik ortamda doldurulan ve cihaz ekranı üzerinden imzalanan tutanak, aksi iddia edilene kadar geçerli sayılır ve doğrudan SBM’ye iletilir. Kâğıt tutanakta ise bu iletimi, başvurulan sigorta şirketi yapar. Hak sahipleri tutanakla, SBM sisteminde kayıtlı bir kara araçları eksperine de doğrudan başvurabilir; eksper tutanağı aynı sürede SBM’ye aktarır.

Tutanaktaki 12 Alana Hangi Bilgiler Yazılır?

İlk üç alan kazayı zamana ve yere bağlar; tanık bilgisi anlaşmazlık çıktığında ek dayanak olur. SBM, kusur oranını sigortalılara bu cep telefonu ve e-posta bilgileriyle bildirir. Trafik sigortası poliçesi bilgileri araçtaki poliçeden veya sigorta şirketinin uygulamasından alınır; poliçe numarası ve şirket unvanı dosyanın hangi şirkette açılacağını belirler.

Kroki ve Sürücü Görüşü Kusur Oranını Nasıl Etkiler?

Kusur oranı, sigorta şirketlerinin tutanağı, fotoğrafları ve SBM’nin ilan ettiği kaza krokilerini birlikte değerlendirerek belirlediği sorumluluk payıdır. Genelgeye göre ilgili şirketler, tutanağa erişimden itibaren 3 iş günü içinde Karayolları Trafik Kanunu ve yönetmeliğin ilgili maddelerine atıf yaparak %0, %50 veya %100 oranında sorumluluk değerlendirmesi yapar.

Kaza krokisi bu değerlendirmenin merkezindedir; şirketler çizimi SBM’nin örnek kaza senaryolarıyla karşılaştırır. Yön, şerit ve çarpışma noktası çizilmemişse, görüşler birbirini tutsa bile senaryo eşleştirmesi zorlaşır.

Sürücü görüşü, kaza krokisinin sözlü karşılığıdır. İki sürücünün anlatımı birbiriyle ve krokiyle çelişiyorsa, şirketlerin değerlendirmesi farklı çıkabilir. Bu durumda tutanak, SBM bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na gider ve komisyon oranları kesin olarak belirler.

Şirketlerin oranlarda anlaştığı durumda sigortalı, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ek bilgi ve belge sunarak bir kez yeniden değerlendirme isteyebilir; şirketler bu talebi 3 iş günü içinde sonuçlandırır. Uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu açıktır. Bu aşamanın ayrıntıları trafik sigortası hasar itirazı sürecinin parçasıdır.

Çok Araçlı, Yabancı Plakalı ve Kaskolu Kazalarda Tutanak Nasıl Düzenlenir?

Formun temel yapısı iki araç için tasarlanmıştır. Farklı durumlarda aynı alanlar korunur, ancak form sayısı, doldurulan bölüm veya tutanağın gideceği şirket değişir.

İkiden fazla araç. Üç veya daha fazla aracın karıştığı kazada birden fazla form kullanılabilir. Her form kazaya karışan tüm sürücüler tarafından imzalanır; imzalar için formun alt kısmındaki boş alan kullanılabilir.

Yabancı plakalı araç. Yurt dışından gelen ve trafik sigortası yerine yeşil kart belgesi taşıyan araç için formun 8 numaralı alanı doldurulur. Bu alana yeşil kart numarası, düzenleyen ülke ve sürücünün pasaport numarası yazılır.

Kaskodan başvuru. Tutanağın bir sureti fotoğraflarla birlikte karşı tarafın veya kendi aracınızın trafik sigortası şirketine iletilir; hasar kasko poliçesinden talep edilecekse kasko şirketine verilir. Ankara’da arkadan çarpılan ve kaskosunu kullanmak isteyen bir sürücü, aynı tutanakla kasko şirketine başvurur. Hangi poliçeye başvurulacağı kasko ile trafik sigortası farkı üzerinden okunur.

Trafik ve kasko poliçelerinin aynı kazada nasıl birlikte çalıştığı çoğu zaman kaza anında değil, başvuru sırasında sorulur. Bu soruyu poliçe bilgileriniz üzerinden önceden birlikte değerlendirebiliriz.

Hangi Durumlarda Anlaşmalı Tutanak Düzenlenemez?

• Tek araçlı kaza: Kazaya yalnızca bir aracın karıştığı tek taraflı maddi hasarlı kazada tespit taraflara bırakılmaz; tespit trafik zabıtası veya jandarma tarafından yapılır.
• Sürücü belgesi sorunu: Taraflardan birinin sürücü belgesi yoksa ya da belgesi kullandığı araç cinsi için yeterli değilse anlaşmalı tutanak yolu kapanır. Tutanağı kolluk düzenler.
• Trafik sigortası olmayan araç: Araçlardan birinin Türkiye’de geçerli zorunlu trafik sigortası yoksa tutanağı kolluk düzenler.
• Alkol veya uyuşturucu şüphesi: Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı şüphesi varsa kolluk çağrılır. Şüphenin tespiti kolluğun işidir.
• Kamu aracı: Kazaya karışan araçlardan biri kamu kurum veya kuruluşuna aitse tutanağı kolluk düzenler. Sağlık Bakanlığı’na ait ambulans ve acil sağlık araçları bu kuralın dışındadır.
• Kamu malı veya üçüncü kişi eşyası: Kazada bariyer, direk gibi kamu malına ya da üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmişse anlaşmalı tutanak düzenlenemez. Zararın sahibi tutanağın tarafı değildir.
• Ölüm veya yaralanma: Kaza ölüm veya yaralanmayla sonuçlanmışsa tespit yalnızca kolluk tarafından yapılır; polis bölgesinde 155, jandarma bölgesinde 156 aranır.

Tutanak Doldurulduktan Sonra Hangi Adımlar İzlenir?

1. Fotoğraf çekip aracı güvenli yere çekmek. Araçlar kaldırılmadan önce mümkünse farklı açılardan fotoğraflanır. Ardından araçlar taşıt yolu dışına çekilir ve tutanak orada doldurulur. Fotoğraflar ilk darbe yerini sonradan doğrular.
2. Belgeleri karşılıklı kontrol etmek. Sürücü belgeleri, araç ruhsatları ve trafik sigortası poliçeleri karşılıklı olarak görülür. Ehliyetsiz sürücü veya sigortasız araç varsa bu aşamada kolluk çağrılır. Belgelerin fotoğrafı sonradan karşılaştırmaya yarar.
3. Alanları sırayla doldurmak. Sürücü, araç ve poliçe bilgileri her araç için ayrı sütuna yazılır. Kutucuklar işaretlenir ve ilk darbe yeri ok ile gösterilir. Okunaklı yazı, SBM’ye aktarımda hatayı azaltır.
4. Krokiyi çizmek ve görüşleri yazmak. Krokide cadde adları, yol çizgileri, gidiş yönü ve araçların konumu A ve B harfleriyle gösterilir. Her sürücü kendi görüşünü 11 numaralı alana yazar; yer yetmezse ek bir sayfa kullanılır. Görüşlerin krokiyle tutarlı olması değerlendirmeyi hızlandırır.
5. Tüm nüshaları imzalamak. Görüşler yazıldıktan sonra sürücüler 12 numaralı alanı imzalar. Her sürücüde imzalı bir nüsha kalır. Mobil tutanakta imza ekran üzerinden atılır.
6. Tutanağı doğru sigorta şirketine iletmek. Tutanak ve fotoğraflar ilgili trafik veya kasko şirketine verilir. Başvurulan şirket, en geç takip eden iş günü sonuna kadar tutanağı SBM’ye iletir. Mobil tutanak ise doğrudan SBM’ye ulaşır.
7. Kusur oranını izlemek. Şirketler 3 iş günü içinde değerlendirme yapar ve SBM belirlenen oranı cep telefonu veya e-posta ile bildirir. Tutanağın durumu SBM’nin sorgulama bölümünden ve e-Devlet’teki tutanak sorgulama hizmetinden izlenebilir. İtiraz süresi bildirimle başlar.
8. Gerekirse süresi içinde itiraz etmek. Kusur oranına katılmıyorsanız bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ek bilgi ve belgeyle yeniden değerlendirme istenir. Bu hak bir kez kullanılır ve şirketler 3 iş günü içinde yanıt verir. İki araç aynı şirkette sigortalıysa itiraz, aynı sürede doğrudan Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır.

e-Devlet’te Tutanak, Kusur Oranı ve Eksper Raporu Görülür mü?

SEDDK’nın 5 Ekim 2026 tarihli basın duyurusuna göre e-Devlet’teki Özel Sigortalarım sayfasının kapsamı, ikinci faz çalışmalarıyla genişletildi. Duyuruda vatandaşların hasar dosyalarına ilişkin eksper raporlarına, kaza tespit tutanaklarına ve kusur oranlarına e-Devlet üzerinden erişebileceği belirtiliyor. Çalışmayı SEDDK yürütüyor; Siber Güvenlik Başkanlığı ile SBM katkı veriyor.

Hizmete girmek için kimlik doğrulaması gerekir; e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. Kimlik Kartı veya internet bankacılığı kabul edilir. Duyuru kısadır ve ayrıntı vermez. Ekranda görünen kusur oranının itiraz süresini etkileyip etkilemediği, eksper raporunun hangi branşlarda görüntüleneceği ve karşı tarafın bilgilerinin görünüp görünmeyeceği duyuruda yer almıyor. Beş iş günlük itiraz süresi ise bu yazıda anlatıldığı gibi kusur oranı bildiriminden itibaren işler.

Eksper raporu tarafında SEDDK’nın 2026/11 sayılı Genelgesi, motorlu araç sigortalarında raporları tek tip şablona bağlar ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Şablonda rapor türü (ön, ek veya kesin rapor), SBM rapor numarası ve TRAMER kayıt numarası gibi alanlar bulunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki, mali veya sigorta tavsiyesi niteliği taşımamaktadır. Tutanak düzenleme usulü, kusur değerlendirmesi ve hasar ödemesi; ilgili genelge, poliçe genel ve özel şartları ile SEDDK düzenlemelerine göre değişiklik gösterebilir. Değerlendirme, somut kaza koşulları ve tarafların sunduğu belgeler birlikte dikkate alınarak yapılır. İçerik, yayın tarihi itibarıyla geçerli düzenlemeler dikkate alınarak hazırlanmıştır.